Gdzie kręcono Janosika? Miejsca zdjęć i ciekawostki

Masz w głowie sceny z „Janosika” i zastanawiasz się, gdzie dokładnie je kręcono? W tym tekście znajdziesz konkretne miejsca zdjęć, które możesz odwiedzić. Zobaczysz też kilka ciekawostek o planie, plenerach i tym, jak te lokalizacje wyglądają dzisiaj.

Gdzie kręcono „Janosika”?

Serial „Janosik” powstał w 1972 r. i od początku planowano go jako produkcję, która silnie oprze się na autentycznych górskich plenerach. Twórcy szukali miejsc dzikich, fotogenicznych i związanych z kulturą podhalańską, ale też dobrze dostępnych dla ekipy filmowej. Dlatego zdjęcia rozłożono na kilka regionów Polski południowej, a część scen zrealizowano na terenie ówczesnej Czechosłowacji.

Najczęściej powtarzające się nazwy, gdy mowa o lokalizacjach „Janosika”, to Przełom Białki pod Krempachami, Dolina Chochołowska, zamek w Niedzicy, Pieskowa Skała, Zamek Ogrodzieniec, a także Orawskie Podzamcze po stronie słowackiej. Każde z tych miejsc pełniło inną funkcję w serialowej opowieści. Raz udawało gniazdo zbójników, innym razem siedzibę panów, miasteczko czy drogę przez góry z zasadzki na wóz kupiecki.

Przełom Białki pod Krempachami

Najbardziej rozpoznawalnym plenerem jest Rezerwat „Przełom Białki pod Krempachami”, położony koło Nowej Białej w Małopolsce. Na tle kamiennych skał i rwącej rzeki kręcono sceny, w których Janosik ze swoją kompanią pojawia się nagle nad urwiskiem, a także różne ujęcia przejazdów, pościgów i narad zbójników. To właśnie tutaj znajduje się Skałka Obłazowa, która od lat 70. na stałe zrosła się w wyobraźni widzów z klimatem serialu.

Fani serialu często porówniają kadry z 1972 r. z obecnymi zdjęciami tego miejsca. Widać, że rzeka zmieniła nieco koryto, przybyło zieleni, ale kształt charakterystycznej skały pozostał taki sam. Jeden z pasjonatów, prowadzący stronę szaryburek.pl, odnalazł dokładną lokalizację ujęcia ze Skałki Obłazowej i wykonał współczesne fotografie niemal z tego samego miejsca. Różnica czasu to około 50 lat, ale krajobraz nadal można rozpoznać bez trudu.

Skałka Obłazowa w rezerwacie „Przełom Białki pod Krempachami” jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc kojarzonych z serialem „Janosik”.

Dolina Chochołowska

Drugim bardzo ważnym miejscem na mapie „Janosika” jest Dolina Chochołowska. To jedna z największych dolin w polskich Tatrach, znana dziś głównie z wiosennych krokusów i długich spacerów, ale w latach 70. stała się naturalnym planem dla wielu scen zbójnickich. Szerokie polany, góralskie szałasy i otoczenie lasów tworzyły tło, którego nie da się podrobić w studio.

W Dolinie Chochołowskiej realizowano sceny marszów zbójników, noclegów w górach, a także fragmenty pościgów. Kamera często ustawiona była tak, by pokazać zarówno bohaterów, jak i rozległe tatrzańskie panoramy. Dzięki temu serial łączył akcję z filmową „pocztówką” z Podhala, co do dziś robi duże wrażenie na widzach oglądających go po raz pierwszy.

Niedzica i Białka Tatrzańska

Ważnym punktem na filmowej trasie był zamek w NiedzicyBiałki Tatrzańskiej. Niedzica, stojąca nad Jeziorem Czorsztyńskim, pojawia się w scenach, w których potrzebny był majestatyczny zamek górujący nad wodą. Taki obraz świetnie wpisywał się w opowieść o starciu zbójników z możnymi panami i urzędnikami.

Okolice Białki Tatrzańskiej dawały z kolei rozmaite naturalne plany: górskie ścieżki, zalesione zbocza, kamieniste brzegi rzeki. Ekipa wykorzystywała je do dynamicznych ujęć, gdzie bohaterowie uciekają, kryją się przed strażnikami lub przemierzają góry. Dziś wiele z tych terenów stało się znanymi ośrodkami narciarskimi, ale w serialu widzimy je jeszcze w znacznie bardziej „dzikiej” wersji.

Jakie zamki widać w serialu „Janosik”?

Zamki w „Janosiku” to osobna historia. Reżyserzy zestawili kilka różnych obiektów, żeby stworzyć przekonujący świat dawnych władców, starostów i panów na zamku. W jednym odcinku pojawia się surowa warownia na skale, w innym bardziej elegancka rezydencja z dziedzińcem i krużgankami. W rzeczywistości kamera odwiedzała kilka znanych polskich i słowackich zamków.

Wśród nich najczęściej wymienia się Pieskową Skałę, Zamek Ogrodzieniec, wspomnianą już Nidzicę, a także zamek w Orawskim Podzamczu po stronie słowackiej. Każdy z tych obiektów zagrał w serialu nieco inną rolę, czasem udając tę samą twierdzę w różnych ujęciach, a czasem całkiem inny zamek w fabule.

Pieskowa Skała

Zamek w Pieskowej Skale, położony w Dolinie Prądnika, to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc Małopolski. Ma renesansowy dziedziniec z arkadami, wieże i otoczenie wapiennych skał. W „Janosiku” pojawia się jako siedziba możnowładców, miejsce uczty, narad i scen rozmów władzy z urzędnikami. Kontrastuje z prostotą góralskich chat, co w serialu podkreśla różnice między światem panów a światem zwykłych ludzi.

Na dziedzińcu Pieskowej Skały kręcono ujęcia z udziałem licznej obsady statystów, powozów i koni, co wymagało dobrego zaplecza technicznego. Zamek dawał taką możliwość, bo już wtedy był znaną atrakcją turystyczną i miejscem, które często wybierano do produkcji filmowych. Dziś odwiedzający mogą porównać widok z serialu z rzeczywistością i bez problemu odnaleźć znane arkady czy bramę wjazdową.

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu to kolejne miejsce, które na trwałe połączyło się z legendą Janosika. To zamek w ruinie, stojący wśród malowniczych wapiennych ostańców na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Surowe mury, brak dachu i wybite okna tworzą atmosferę tajemnicy i dawnej świetności, co idealnie pasowało do serialowych scen.

Ogrodzieniec „zagrał” twierdzę, w której rozgrywają się dramatyczne momenty opowieści. Widać tu sceny oblężenia, szturmów i ucieczek po wąskich przejściach między murami. Ujęcia kręcone z góry pokazywały skalę zamku oraz otaczający go jurajski krajobraz. To miejsce wciąż często pojawia się w filmach i serialach, ale dla wielu widzów to właśnie „Janosik” był pierwszym spotkaniem z Ogrodzieńcem.

Zamek w Orawskim Podzamczu

Niektóre sceny powstawały także poza granicami dzisiejszej Polski. Zamek w Orawskim Podzamczu, znajdujący się w obecnej Słowacji, w czasach kręcenia „Janosika” leżał jeszcze w Czechosłowacji. Twórcy sięgnęli po ten obiekt, bo jego położenie na wysokiej skale nad Orawą i rozbudowany kompleks zamkowych tarasów dawały niesamowite możliwości inscenizacyjne.

Zamek orawski pojawia się w ujęciach, gdzie trzeba było pokazać trudną do zdobycia górską warownię. Strome podejścia, wąskie schody i liczne baszty tworzyły wrażenie miejsca niemal nie do sforsowania. Dla widza ważne było nie tylko to, co mówią bohaterowie, ale też sama skala i położenie zamku, które działały na wyobraźnię równie mocno jak dialogi.

Jakie inne miejsca pojawiły się w „Janosiku”?

Poza górami i zamkami, w serialu widzimy też mniejsze miejscowości i obiekty sakralne. Takie lokacje pomagały pokazać codzienne życie mieszkańców regionu, ich wiarę i zwyczaje. W scenach z kościołami czy wsią kamera zbliża się do ludzi, ich strojów i obrzędów, co uzupełnia obraz górskiego świata.

W materiałach o „Janosiku” często wymienia się Dębno Podhalańskie z kościołem św. Michała Archanioła oraz Jaworki pod Szczawnicą. Obie miejscowości dają inne tło niż surowe górskie hale. To raczej klimat drewnianych chałup, wąskich dróg, małych placów, na których zbierają się ludzie i komentują wydarzenia związane z działalnością Janosika i jego kompanii.

Dębno – kościół św. Michała Archanioła

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie to jeden z najcenniejszych drewnianych kościołów w Polsce, wpisany na listę UNESCO. W „Janosiku” pojawia się w scenach związanych z religią, ale także jako tło dla spotkań mieszkańców. Unikalne polichromie, drewniana konstrukcja i otoczenie tradycyjnej zabudowy podhalańskiej tworzą obraz, który mocno zapada w pamięć.

Serial wykorzystał ten kościół nie tylko jako ciekawy zabytek, ale też jako symbol trwania lokalnej wspólnoty. Dębno kojarzy się dziś wielu widzom właśnie z kadrami z „Janosika”, choć oczywiście jego historia jest znacznie starsza niż lata 70. XX wieku. Dla miłośników filmu wizyta w Dębnie bywa naturalnym punktem wycieczki po śladach serialu.

Jaworki pod Szczawnicą

Jaworki, niewielka miejscowość położona niedaleko Szczawnicy, to kolejne miejsce wykorzystane przez ekipę filmową. Okolica znana jest m.in. z rezerwatu Biała Woda i wąskich wąwozów, które świetnie nadają się na filmowe plenery. W serialu Jaworki i ich otoczenie pojawiają się w scenach przejazdów, spotkań bohaterów oraz jako tło dla góralskich zabudowań.

Dziś Jaworki kojarzą się z turystyką, szlakami pieszymi i rowerowymi, ale dla fanów „Janosika” to także miejsce, gdzie można spróbować „wejść w kadr”. W wielu punktach krajobraz nadal wygląda bardzo podobnie do tego, co widzimy na ekranie. Zmieniły się detale, przybyło zabudowy, ale układ dolin i skał pozostaje ten sam.

Jak dziś odwiedzić plan serialu „Janosik”?

Wiele osób po latach oglądania serialu decyduje się na wycieczkę śladami Janosika. Taka podróż łączy turystykę górską z odkrywaniem historii polskiej kinematografii. Trasa może być krótka, skupiona na jednym regionie, albo dłuższa, obejmująca zarówno Tatry, jak i Jurę czy Słowację.

Dobrze jest wcześniej zaplanować kolejność odwiedzanych miejsc, bo część z nich leży blisko siebie (np. Przełom Białki i Dębno), a inne wymagają dłuższego przejazdu. Przy planowaniu można kierować się nie tylko urodą samych lokalizacji, ale też tym, które sceny najbardziej zapadły ci w pamięć. Dla jednych priorytetem będzie Skałka Obłazowa, dla innych zamki albo Dolina Chochołowska.

Dla ułatwienia można porównać kilka najważniejszych lokalizacji, ich położenie i charakter atrakcji turystycznej:

Jeśli chcesz realnie stanąć „w kadrze”, warto przygotować sobie prostą listę punktów do odwiedzenia. Takie planowanie ułatwia też dopasowanie trasy do czasu, którym dysponujesz i do pory roku:

• krótki spacer do rezerwatu „Przełom Białki pod Krempachami”,
• wejście do Doliny Chochołowskiej z możliwością wydłużenia trasy w głąb Tatr,
• zwiedzanie zamków – Pieskowa Skała, Ogrodzieniec, Niedzica, Orawskie Podzamcze,
• wizyta w Dębnie i Jaworkach połączona z oglądaniem lokalnych zabytków i szlaków.

Śladami seriali – „Janosik” i inne produkcje

Ciekawym zjawiskiem jest to, że ci sami pasjonaci, którzy dokumentują miejsca związane z „Janosikiem”, często opisują także inne filmowe lokalizacje. Przykładem może być twórca strony szaryburek.pl, który poza zdjęciami z Przełomu Białki pod Krempachami pokazuje też porównania kadrów z innych filmów, jak choćby „Dzień Świra”. Dzięki temu widzowie mogą zobaczyć, jak zmieniają się miasta i krajobrazy, które znamy tylko z kina.

W przypadku filmu „Dzień Świra” plenerowe sceny powstawały m.in. w Warszawie, na Ursynowie, przy ulicy Benedykta Polaka. To zupełnie inny świat niż górskie plenery „Janosika”, ale sposób dokumentowania jest podobny: kadr z filmu i współczesne zdjęcie tego samego miejsca. Widać wtedy, jak przez kilkanaście czy kilkadziesiąt lat zmieniła się zabudowa, infrastruktura, a czasem także sposób korzystania z przestrzeni.

Osoby, które lubią łączyć podróże z filmem, często tworzą własne „mapy serialowe”. W przypadku „Janosika” taka mapa rozciąga się od Tatr i Podhala, przez jurajskie zamki, aż po słowacki zamek w Orawskim Podzamczu. W zestawieniu z miejskimi planami „Dnia Świra” czy innych polskich produkcji powstaje ciekawa, bardzo konkretna trasa po miejscach, w których polskie kino naprawdę się działo.

• sprawdzanie lokalizacji filmowych na podstawie starych kadrów,
• porównywanie zmian w krajobrazie na przestrzeni lat,
• odkrywanie mniej znanych miejsc poza głównymi szlakami turystycznymi,
• łączenie krótkich wycieczek z oglądaniem filmów i seriali przed lub po wyjeździe.