Gdzie kręcono Mamma Mia?

Marzysz, by stanąć w tym samym miejscu co bohaterowie „Mamma Mia!” i „Mamma Mia! Here We Go Again”? Z tego artykułu dowiesz się, gdzie kręcono Mamma Mia i jak wyglądają te lokacje poza planem filmowym. Zobaczysz, jak greckie i chorwackie wyspy zamieniły się w magiczną Kalokairi.

Gdzie kręcono pierwszą część „Mamma Mia”?

Pierwszy film „Mamma Mia!” z 2008 roku powstał głównie w Grecji. Twórcy szukali miejsca, które oddałoby klimat małej, śródziemnomorskiej wyspy i jednocześnie zachwyci widzów widokami. Ostatecznie wybrano Skopelos, Skiathos i małą wioskę Damouchari na półwyspie Pelion, a część scen nakręcono także w studiu Pinewood w Anglii.

Grecja nie była jednak jedynym kierunkiem. Niektóre ujęcia zrealizowano także na wyspie Thassos oraz na wybrzeżu Kalifornii. Mimo to to właśnie greckie wyspy stały się sercem filmowej Kalokairi i dziś przyciągają fanów z całego świata, którzy chcą zobaczyć „na żywo” miejsca znane z ekranów.

Skopelos – filmowa wyspa Kalokairi

Skopelos to niewielka wyspa w archipelagu Sporad Północnych. Ma około 96 km² powierzchni i żyje na niej ok. 5 tysięcy mieszkańców. Leży między Skiathos i Alonissos w regionie Tesalia. Jest nazywana jedną z najbardziej zielonych wysp Grecji, bo porastają ją gęste lasy sosnowe schodzące niemal do samego morza.

Większość plenerów pierwszej części powstała właśnie tutaj. Twórców urzekła nienaruszona przyroda, tradycyjna, biała zabudowa i spokojny, lokalny rytm życia. Mieszkańcy chętnie włączali się w prace przy filmie, a część z nich wystąpiła jako statyści. Dzięki temu Scopelos stało się prawdziwym tłem historii Sophie i Donny, a nie tylko „ładną pocztówką”.

Kaplica Agios Ioannis – ślub Sophie

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem z „Mamma Mia!” jest mała kapliczka na skale – Agios Ioannis. To kościół św. Jana, wzniesiony na samotnej, około 100‑metrowej skale nad Morzem Egejskim. W filmie to właśnie tam ma się odbyć ślub Sophie i Sky’a, a także rozgrywa się pamiętna scena „The Winner Takes It All”.

Do kapliczki prowadzi około 200 kamiennych stopni wykutych w skale. Widok z góry na morze i okoliczne wyspy robi ogromne wrażenie, szczególnie o zachodzie słońca. W rzeczywistości wnętrze świątyni jest bardzo małe, mieści tylko kilka osób. Dlatego sceny wewnątrz nagrano w większej replice zbudowanej w studiu Pinewood. Po premierze liczba ślubów w tym miejscu gwałtownie wzrosła – Agios Ioannis stała się wymarzonym miejscem dla fanów musicalu.

Plaże Kastani i Glysteri

Plaża Kastani uchodzi za jedną z najpiękniejszych w Grecji. To właśnie tam nakręcono scenę „Lay All Your Love on Me”, taneczne „Does Your Mother Know” z Tanyą i część finałowych ujęć „I Have a Dream”. Na czas zdjęć zbudowano drewniane molo oraz bar na plaży. Po zakończeniu prac konstrukcje rozebrano, żeby zachować naturalny charakter zatoki.

Kastani to półksiężycowata zatoka z jasnym piaskiem, krystaliczną wodą i sosnami schodzącymi aż do brzegu. W sezonie można wynająć leżaki i parasole, poza sezonem panuje tu dużo większy spokój. Plaża Glysteri znajduje się z kolei około 5 km od miasta Skopelos. To tam zbudowano kamienne wejście‑łuk, które w filmie prowadziło do hotelu Villa Donna. Sama willa powstała na słynnej scenie 007 Stage w Pinewood, ale wejście widoczne na ekranie jest prawdziwe i wciąż przyciąga fanów.

Przylądek Amarantos i inne miejsca na Skopelos

Przylądek Amarantos, znany też jako „Trzy Drzewa”, to skała z kilkusetletnimi sosnami wyrastającymi nad morzem. W filmie pojawia się w scenach z piosenkami „Our Last Summer”, „Dancing Queen” i skokami bohaterów do wody. Dziś to najczęściej fotografowane miejsce na wyspie.

Samo miasto Skopelos zachowało tradycyjny charakter. Białe domy z niebieskimi okiennicami schodzą tarasami ku portowi. Warto zajrzeć do cerkwi Christos z XVIII wieku, odwiedzić Muzeum Folkloru i spróbować lokalnych śliwek oraz wina. Wieczorami port tętni życiem, a tawerny wypełniają się ludźmi tak jak w filmowych scenach kolacji.

Skiathos i Damouchari – porty filmowej Kalokairi

Wyspa Skiathos pełni w filmie rolę portowego zaplecza Kalokairi. To tutaj znajduje się jedyne w okolicy międzynarodowe lotnisko, z którego korzystała ekipa. Stary port Skiathos to miejsce pierwszego spotkania trzech potencjalnych ojców Sophie oraz scen z promem, którym bohaterowie płyną na wyspę.

Z kolei mała wioska Damouchari na półwyspie Pelion stała się tłem dla kultowej sceny „Dancing Queen”. Skaliste wybrzeże, tawerny tuż nad wodą i gaje oliwne stworzyły obraz typowej greckiej osady. Mieszkańcy Damouchari zagrali w filmie jako statyści, co dodało tym ujęciom autentyczności.

Jakie studia filmowe wykorzystano przy „Mamma Mia”?

Nie wszystkie sceny powstały w plenerze. Część zdjęć nakręcono w Pinewood Studios pod Londynem, gdzie zbudowano pełnowymiarowy plan hotelu Villa Donna wraz z tarasami, basenem i roślinnością. W studiu posadzono prawdziwe drzewa i uruchomiono system nawadniania, aby przetrwały cały okres zdjęciowy.

To właśnie Pinewood gościło „Mamma Mia!” jako pierwszy film nakręcony na 007 Stage po pożarze w 2006 roku. Na tej samej scenie kręcono wcześniej „Casino Royale”. W studiu powstały wszystkie ujęcia, których nie dało się zrealizować w Grecji, między innymi część choreografii i sceny wymagające skomplikowanej pracy kamer.

Gdzie kręcono „Mamma Mia! Here We Go Again”?

Druga część serii przeniosła produkcję z Grecji do Chorwacji. Akcja wciąż dzieje się na greckiej Kalokairi, ale większość scen powstała na wyspie Vis. Powód zmiany był prosty – chodziło o finanse, niskie podatki dla producentów i prostsze procedury.

Vis to dziewiąta co do wielkości chorwacka wyspa, o powierzchni około 90 km², z populacją ok. 3600 osób. Przez lata była jugosłowiańską bazą wojskową, zamkniętą dla turystów do 1989 roku. Dzięki temu zachowała dziewiczy charakter, co idealnie pasowało do filmowej wyspy z dala od masowej turystyki.

Wyspa Vis jako nowa Kalokairi

Okres zdjęciowy na Visie trwał od sierpnia do początku grudnia 2017 roku. Na wyspę przyjechało około 500 osób ekipy, wynajęto praktycznie wszystkie dostępne noclegi, a część aktorów mieszkała na czarterowanych jachtach. Wyspa była częściowo zamknięta dla turystów, żeby utrzymać dyskrecję produkcji.

Miasto Vis udawało filmowe miasteczko na Kalokairi. Jego stara część z kamiennymi domami i wąskimi ulicami została zamieniona w miejski targ. W scenach widać między innymi budynek z napisem „Pekara” oraz franciszkański klasztor z XVI wieku na półwyspie Prirovo. Z tego cypla skacze do wody Apollonia uciekająca ze ślubu.

Zatoka Barjaška – serce drugiej części

Najważniejszym planem „Mamma Mia! Here We Go Again” jest Zatoka Barjaška. Według relacji mieszkańców to tam nakręcono ponad 70% ujęć. Specjalnie na potrzeby filmu wybudowano drogę prowadzącą do zatoki oraz drewniane molo, które po zakończeniu zdjęć rozebrano.

Nad zatoką widać ruiny małego domu i drzewo, na którym w filmie zawieszono huśtawkę dla Sophie i Sama. Na betonowym fragmencie lądu, stanowiącym zaplecze mola, „ląduje” w jednej ze scen postać grana przez Cher. Dziś fani filmu docierają do tego miejsca, żeby zobaczyć pozostałości po planie i dzikie, kamieniste wybrzeże.

Jeśli interesują cię konkretne miejsca na Visie, gdzie kręcono film, warto zapisać kilka nazw, bo często padają w przewodnikach i lokalnych wycieczkach:

• miasto Vis z portem i targowiskiem,
• półwysep Prirovo z klasztorem i cyplem,
• zatoka Barjaška z dawną drogą filmową,
• fortyfikacje i stanowiska artyleryjskie na przylądku Barjaci.

Komiža i okolice – filmowa tawerna i baza ekipy

Drugim ważnym punktem na wyspie jest miasteczko Komiža. To tu znajduje się słynna Konoba Jastožera, założona w 1883 roku. W filmie zagrała grecką tawernę, w której bohaterowie śpiewają i tańczą. Budynek stoi na palach nad wodą, co daje niezwykły efekt o zachodzie słońca.

W Komižy mieściła się też główna baza ekipy w dawnej przetwórni rybnej Neptun. Po pracy aktorzy korzystali z lokalnych atrakcji, między innymi wycieczek do Błękitnej Jaskini na wyspie Biševo. Niektórzy mieszkańcy zagrali epizodyczne role i do dziś chętnie opowiadają o tamtym czasie.

Inne chorwackie lokacje: Stiniva, Biševo, Sveti Andrija

Plaża Stiniva na Visie, uznana w 2016 roku za najpiękniejszą plażę Europy, również pojawia się w filmie. To wąska zatoczka otoczona wysokimi klifami, do której prowadzi stroma ścieżka lub trasa łodzią z Komižy. Białe kamienie i turkusowa woda tworzą niezwykle malowniczy kadr, idealny do romantycznych scen.

W tle niektórych ujęć widać wyspę Biševo, znaną z Błękitnej Jaskini, oraz niewielką wyspę Sveti Andrija (Svetac). Co ciekawe, w kilku scenach to właśnie Sveti Andrija „gra” Vis – czyli Vis nie zawsze jest na ekranie Visem. To jeden z tych filmowych trików, które fani lubią tropić podczas oglądania.

Jakie inne miejsca poza Grecją i Chorwacją pojawiają się w serii?

Obie części „Mamma Mia” korzystają także z innych europejskich lokalizacji. W sequelu duża część zdjęć powstała w studiach Shepperton w Wielkiej Brytanii, gdzie odtworzono wnętrza hotelu Bella Donna oraz sceny z udziałem Cher. Dzięki warunkom studyjnym można było dopracować choreografię z całą obsadą.

W filmie widać również Oxford University (New College), który „zagrał” uczelnię młodej Donny w scenie „When I Kissed the Teacher”. Gotyckie dziedzińce i krużganki kontrastują z późniejszym, słonecznym klimatem wyspiarskim. Kolejną lokacją jest Hampton Court Palace z jego ogrodami, gdzie kręcono sceny z młodym Harrym, oraz francuskie Bordeaux, udające Paryż w retrospekcjach.

Te dodatkowe miejsca można łatwo podzielić według funkcji, jaką pełniły w produkcji:

1. studia filmowe – Pinewood i Shepperton do budowy planów i wnętrz,
2. lokacje miejskie – Oxford, Bordeaux, Hampton Court do scen z przeszłości Donny,
3. plenery wyspiarskie – Skopelos, Skiathos, Vis, Biševo do budowania klimatu Kalokairi,
4. mniejsze wioski i porty – Damouchari, Komiža, stary port Skiathos do scen społeczności lokalnej.

Jak „Mamma Mia” wpłynęła na turystykę tych miejsc?

Po premierze pierwszej części Skopelos zaczęto nazywać „Wyspą Mamma Mia”. Lokalne media i przewodnicy szacują, że liczba turystów wzrosła tam nawet o około 300% w kilka lat po wejściu filmu do kin. Największe zainteresowanie budzą wycieczki do kaplicy Agios Ioannis, na plażę Kastani i do zatoki Glysteri.

Podobny efekt pojawił się na Visie po premierze „Mamma Mia! Here We Go Again”. Oferta wycieczek „śladem filmu” szybko się rozwinęła, powstały lokalne rejsy do Zatoki Barjaška i Stinivy, a Konoba Jastožera stała się obowiązkowym punktem wizyty. Jednocześnie wprowadzono działania, które mają chronić przyrodę przed zbyt intensywnym ruchem turystycznym.

Filmy „Mamma Mia” zamieniły spokojne wyspy Skopelos i Vis w rozpoznawalne na całym świecie miejsca, gdzie fani mogą fizycznie wejść w świat znany z ekranu.

Greckie i chorwackie lokacje łączy jedno – mieszanka turkusowego morza, białych budynków i zielonych wzgórz, która w połączeniu z muzyką ABBY tworzy niepowtarzalny klimat. Stojąc przy kaplicy Agios Ioannis czy na nabrzeżu w Komižy, łatwo zrozumieć, dlaczego właśnie tu powstała historia o Kalokairi.