Gdzie kręcono Akademię pana Kleksa?

Masz w głowie sceny z „Akademii pana Kleksa” i zastanawiasz się, gdzie dokładnie je kręcono? Ten tekst przeprowadzi cię przez najważniejsze filmowe lokalizacje. Dowiesz się też, które miejsca widzisz naprawdę, a które powstały w studiu.

Gdzie powstała filmowa Akademia pana Kleksa?

Większość widzów jest przekonana, że cała Akademia pana Kleksa mieści się w jednym pałacu. To tylko część prawdy, bo filmowy świat powstał z połączenia kilku realnych miejsc z dekoracjami budowanymi w studiu. Najbardziej rozpoznawalnym plenerem jest pałac w Nieborowie, ale zdjęcia realizowano także w Gołuchowie, przy ulicach Łodzi i Piotrkowa Trybunalskiego, a także w okolicach zamku Książ.

Do tego dochodzą lokalizacje, które w kadrze pojawiają się tylko na moment, a w pamięci zostają na lata. W materiałach produkcyjnych wymieniane są też miejsca takie jak Warszawa, Brzesko, Ojrzanów, Tatry, Bułgaria i Norwegia. To właśnie z nich złożono fantastyczny, choć mocno „poszatkowany” na mapie świat filmu z 1983 roku.

Pałac w Nieborowie

Barokowy pałac w Nieborowie uchodzi za główną siedzibę filmowej szkoły Ambrożego Kleksa. Ten rozległy kompleks z oranżerią i ogrodem łatwo zauważysz z drogi przebiegającej przez miejscowość, bo w oczy rzuca się charakterystyczna brama znana z filmu. To właśnie jej ujęcia budują pierwsze wrażenie, gdy Adaś Niezgódka przekracza próg niezwykłej akademii.

Ciekawostka jest dość zaskakująca: pałac w Nieborowie pokazano w filmie tylko z zewnątrz. Całe wnętrze akademii – sale lekcyjne, sypialnie, tajemnicze korytarze – to dekoracje zbudowane w halach łódzkiego studia filmowego Zodiak. Dzięki temu twórcy mogli dowolnie kształtować przestrzeń, dostosowując ją do baśniowej konwencji, a jednocześnie korzystać z rozpoznawalnej, realnej fasady pałacu.

Park Arkadia

Niedaleko Nieborowa znajduje się romantyczny park Arkadia, który w filmie zyskał równie ważną rolę jak sam pałac. To tutaj Adaś spotyka przy Akwedukcie tajemniczego Golarza Filipa, a widz poznaje jedno z najbardziej nastrojowych miejsc całej opowieści. W prawdziwym parku także zobaczysz klasycystyczne budowle, sztuczne ruiny i malownicze mosty, co ułatwi ci rozpoznanie filmowych kadrów.

Arkadia to także przestrzeń, w której kryje się schronienie Szpaka Mateusza. W filmie jego kryjówką jest budowla nazwana Przybytkiem Arcykapłana. Ten obiekt istnieje naprawdę i do dziś przyciąga fanów produkcji, którzy próbują znaleźć dokładnie to samo miejsce, w którym Mateusz skrywał swoje tajemnice.

Najważniejszym plenerem Akademii pana Kleksa jest pałac w Nieborowie i otaczający go park Arkadia – to tu rodzi się iluzja prawdziwej, istniejącej akademii.

Jakie sceny kręcono przy zamku Książ?

Dla wielu widzów „marsz wilków” to najbardziej niepokojąca scena całego filmu. Z muzyką zespołu TSA i dynamicznym montażem wzbudzała w latach 80. dziecięcy lęk, o którym dorośli do dziś wspominają w internetowych komentarzach jako o „traumie z dzieciństwa”. To właśnie w tej sekwencji pojawia się monumentalna sylwetka zamku Książ.

Scena przemienienia księcia Mateusza w szpaka po ataku zaczarowanych wilków została nakręcona w jednym z najciekawszych punktów widokowych w okolicy. Chodzi o miejsce nazwane Grób Olbrzyma, z którego rozciąga się szeroka panorama na zamek Książ. W filmie kamera często ustawia się tak, by w tle marszu wilków majaczyły mury zamku, co nadaje sekwencji jeszcze bardziej baśniowy charakter.

Grób Olbrzyma

Grób Olbrzyma to punkt widokowy położony na zboczu doliny Pełcznicy. W rzeczywistości nie znajdziesz tam żadnych filmowych dekoracji, ale ukształtowanie terenu i charakterystyczny widok na zamek Książ pozwalają łatwo dopasować ujęcia do konkretnych miejsc. Wiele współczesnych zdjęć porównawczych zestawia kadry z filmu z aktualnymi widokami z tego punktu.

Dla osób planujących podróż po śladach „Akademii pana Kleksa” zamek Książ i Grób Olbrzyma to atrakcyjne przystanki. Łączą w sobie realną historię Dolnego Śląska z filmową opowieścią o czarach, księciu Mateuszu i zaczarowanych wilkach, które w kadrze nabierają niemal mitycznego znaczenia.

Jakie miejsca w Łodzi i Piotrkowie Trybunalskim trafiły do filmu?

Łódź i Piotrków Trybunalski od lat słyną jako miasta filmowe. W „Akademii pana Kleksa” pojawiają się w kilku ważnych scenach, zwykle tych, które pokazują zwykły, „szary” świat Aadasia, zanim na dobre trafi on do baśniowego świata akademii. Dla uważnego widza to małe miejskie łamigłówki do rozwiązania.

Łódź – ulica Piotrkowska i pałac Biedermana

Najbardziej rozpoznawalne łódzkie ujęcia powstały przy ulicy Piotrkowskiej, jednej z najdłuższych arterii handlowych w Europie. Na początku filmu widzimy podwórko pod numerem 26, gdzie zachowały się charakterystyczne komórki z drewnianymi schodami. To tam Adaś siedzi, zanim wyruszy za tajemniczą melodią, która odmieni jego życie.

Chwilę później chłopiec przechodzi przez kolejne podwórze, tym razem pod numerem 38. Widz, śledząc jego drogę, ogląda prawdziwe łódzkie podwórka z lat 80. Z kolei w dalszej części filmu pojawia się pałac Biedermana przy ulicy Franciszkańskiej 1/5. Ten XIX-wieczny budynek, dziś związany z łódzką uczelnią artystyczną, w filmie wzbogaca scenografię o elegancki, miejski detal.

Piotrków Trybunalski – filmowa starówka

Piotrków Trybunalski często pojawia się w polskich produkcjach historycznych, bo jego starówka zachowała dawno miniony klimat. W „Akademii pana Kleksa” miasto wykorzystano między innymi w scenie piosenki „Na tapczanie siedzi leń”. W tle widać wtedy piotrkowską starówkę, której układ ulic i kamienic łatwo rozpoznają mieszkańcy.

Inna piosenka, „Witajcie w naszej bajce”, prowadzi widza na ulicę Rycerską w Piotrkowie. Ulica zamienia się w barwną, muzyczną przestrzeń, gdzie słowa piosenki łączą się z realną tkanką miasta. To dobre miejsce, by przekonać się, jak film potrafi zmienić zwykłą miejską ulicę w bramę do świata fantazji.

Jeśli chcesz zaplanować spacer śladami filmowej ekipy, możesz ułożyć trasę obejmującą kilka najważniejszych punktów w Łodzi i Piotrkowie:

• podwórko przy Piotrkowskiej 26 w Łodzi,
• podwórze przy Piotrkowskiej 38 w Łodzi,
• pałac Biedermana przy ul. Franciszkańskiej 1/5,
• piotrkowską starówkę z rynkiem,
• ulicę Rycerską w Piotrkowie Trybunalskim.

Jak wykorzystano zamek w Gołuchowie?

Zamek w Gołuchowie to jedna z najbardziej efektownych rezydencji w Polsce. Ma bogatą historię, liczne powiązania z wybitnymi postaciami i miejscami europejskiej kultury, a do tego otacza go ogromny park-arboretum o powierzchni 158 hektarów. Zaprojektował go Adam Kubaszewski, wprowadzając wiele rzadkich i egzotycznych gatunków drzew.

W pierwszej „Akademii pana Kleksa” z 1983 roku zamek w Gołuchowie posłużył głównie jako miejsce realizacji ujęć we wnętrzach. Kamienne schody, sale z dekoracjami, korytarze i komnaty nadawały kadrów filmowi wyjątkowy, trochę „francuski” klimat, który dobrze współgrał z baśniową stylistyką. Widz może nie zawsze rozróżnia, kiedy patrzy na dekorację, a kiedy na autentyczne wnętrza, co było dużą zaletą tej lokalizacji.

Park-arboretum w Gołuchowie

Otaczający zamek park-arboretum jest chętnie odwiedzany przez turystów jeszcze z jednego powodu. Daje możliwość zobaczenia w jednym miejscu wielu egzotycznych drzew, które w Polsce spotyka się rzadko. Dla filmowców to idealne tło do scen, w których zwykły las miał nabrać nieco magicznego charakteru.

W nowszej ekranizacji z 2023 roku, jak wspominają twórcy, Gołuchów został wykorzystany jeszcze szerzej, ale już w klasycznej wersji z Fronczewskim zamek odegrał ważną rolę w budowaniu nastroju. To przykład, jak historyczne rezydencje zamieniają się na ekranie w przestrzeń baśni bez konieczności wprowadzania wielu dodatkowych efektów.

Jakie inne lokalizacje pojawiają się w Akademii pana Kleksa?

Lista miejsc, w których kręcono „Akademię pana Kleksa”, jest dłuższa niż kilka najczęściej wymienianych miast. W informacjach o produkcji pojawiają się także Warszawa, Brzesko, Ojrzanów, Tatry, Bułgaria oraz Norwegia. Te lokalizacje uzupełniają świat filmu o zupełnie inne krajobrazy niż nizinny Nieborów czy miejska Łódź.

Warszawa dawała dostęp do teatrów, kawiarni i wnętrz, gdzie odbywały się zdjęcia próbne i castingi – część opowieści o filmie dotyczy właśnie tego etapu. Z kolei Tatry, Bułgaria i Norwegia zapewniały plenerowe ujęcia w górach lub nad wodą, które trudno byłoby odtworzyć w centralnej Polsce. To dowód, że twórcy od początku myśleli o filmie jako o produkcji o szerokim geograficznym rozmachu.

Ciekawostki z planu i obsady

Historia filmu to nie tylko miejsca, ale też ludzie, którzy te przestrzenie wypełnili. Pierwszym kandydatem do roli pana Kleksa był Jan Kobuszewski. Aktor wycofał się jednak z powodów zdrowotnych, a jego miejsce zajął Piotr Fronczewski, który do dziś jest kojarzony przede wszystkim z tą postacią. Taka zmiana na etapie obsady mogła całkowicie odmienić charakter filmu.

Inna anegdota dotyczy castingu w kawiarni przy warszawskim Teatrze Żydowskim. Jeden z chłopców – Robert Pluciński – spóźnił się, potrącił kelnerkę, wylał kawę, zrzucił serwetkę ze stolika. Ten pozorny chaos tak spodobał się twórcom, że od razu zaproponowali mu rolę Adolfa, lalki stworzonej przez Golarza Filipa. Ciekawy wątek dotyczy też Rafała Trzaskowskiego, który dostał propozycję zagrania Adama Niezgódki, ale ją odrzucił, uznając pracę na planie za zbyt wyczerpującą.

Dla osób śledzących wszystkie miejsca związane z „Akademią pana Kleksa” warto zebrać w jednym miejscu najważniejsze lokalizacje wymienione w kontekście zdjęć:

Jeśli planujesz własną „trasę Kleksa”, możesz ją zbudować tak, by połączyć pałac w Nieborowie, park Arkadia, zamek w Gołuchowie, okolice zamku Książ oraz miejskie plenery Łodzi i Piotrkowa Trybunalskiego, bo to właśnie tam najłatwiej odnaleźć film w rzeczywistym krajobrazie.