Guawa – jak smakuje?

Zastanawiasz się, jak smakuje guawa i dlaczego tak często nazywa się ją superowocem? Ten tropikalny przysmak coraz częściej pojawia się w polskich sklepach, ale wciąż budzi ciekawość. Z poniższego tekstu dowiesz się, jak guawa smakuje, jak ją jeść i do czego możesz ją wykorzystać w kuchni.

Guawa – co to za owoc?

Guawa, zwana też gujawą lub gruszlą, to roślina z rodziny mirtowatych. W naturze rośnie w Ameryce Środkowej, północnej części Ameryki Południowej oraz na Karaibach. W krajach takich jak Meksyk czy Peru drzewa guawy spotyka się tak często, jak u nas jabłonie. Wykopaliska archeologiczne w Peru pokazały, że owoce guawy jedzono tam już około 2500 roku p.n.e., więc to naprawdę stary towarzysz człowieka.

Drzewo guawy ma zwykle od 6 do 10 metrów wysokości i gęstą koronę. Na gałęziach wyrastają wiecznie zielone, eliptyczne liście w odcieniu jasnozielonym. Owoce mają kształt jabłka lub małej gruszki, długość od 4 do 12 cm i cienką, jadalną skórkę. Kolor skórki zmienia się od jasnozielonego do żółtego, czasem z delikatnym rumieńcem. W środku kryje się soczysty miąższ w odcieniach czerwonym, różowym, żółtym lub białym, wypełniony drobnymi, twardymi nasionami.

Odmiany i nazwy guawy

Na świecie opisano około 100 gatunków guawy. Różnią się one barwą skórki, kolorem miąższu, intensywnością aromatu i liczbą nasion. W handlu najczęściej spotkasz takie odmiany jak gujawa pospolita, gwinejska, górska czy tajska biała. Część z nich ma niemal kremowy, jasny miąższ, inne zachwycają mocną różową lub czerwoną barwą, kojarzącą się z arbuzem lub pomidorem.

W różnych krajach owoc ma inne nazwy. W Ameryce Łacińskiej usłyszysz zwykle „guayaba”, w Indiach mówi się o nim „jabłko biedaka” ze względu na niską cenę i bardzo bogaty skład. W Polsce przyjęły się nazwy guawa i gujawa, a określenie „gruszla” pojawia się raczej w opisach botanicznych niż w sklepie.

Jak smakuje guawa?

Smak guawy trudno porównać do jednego znanego owocu. Wiele osób opisuje go jako połączenie truskawki, ananasa, kiwi i gruszki. Aromat jest intensywny, słodki, lekko kwiatowy. Po przekrojeniu owoc pachnie czasem jak grejpfrut zmieszany z delikatną nutą cytryny lub gałki muszkatołowej, co od razu kojarzy się z tropikami.

Miąższ bywa określany jako słodko-kwaśny albo słodko-ostry. W zależności od odmiany możesz wyczuć więcej kwasowości, jak w cytrusach, albo przyjemną miodową słodycz. Czerwonawy miąższ niektórym przypomina z wyglądu pomidora, ale smak jest znacznie bardziej owocowy. Nasiona są twarde, lecz jadalne, choć wiele osób woli je wypluwać lub przecierać miąższ przez sitko.

Jak różni się smak dojrzałej i niedojrzałej guawy?

Dojrzała guawa ma miękki miąższ, wyraźny słodki zapach i intensywny smak. Taki owoc sprawdzi się na surowo, do deserów i koktajli. Niedojrzała guawa jest twardsza, bardziej kwaskowa, mniej aromatyczna. Można ją wykorzystać do gotowania lub duszenia, bo zachowuje kształt i dodaje daniom lekkiej kwasowości.

Jeśli lubisz bardzo słodkie owoce, szukaj takich, które lekko uginają się pod palcami i mocno pachną. Gdy wolisz smak zbliżony do cierpkiej gruszki czy kiwi, sięgnij po owoce trochę twardsze, z bardziej zieloną skórką. Kontrast między słodyczą miąższu a lekką kwasowością bywa wtedy silniejszy i ciekawszy.

Smak guawy najczęściej opisuje się jako coś pomiędzy truskawką, ananasem, kiwi i gruszką – z intensywnym, cytrusowym aromatem.

Jak jeść guawę?

Guawa jest jednym z nielicznych tropikalnych owoców, które możesz zjeść w całości, razem ze skórką i pestkami. W praktyce wiele osób obiera ją tak jak jabłko albo przekraja na pół i wyjada miąższ łyżeczką. Skórka jest cienka, delikatnie gorzkawa, ale pełna cennych składników odżywczych, dlatego warto jej nie wyrzucać, jeśli smak ci odpowiada.

Przed jedzeniem dobrze jest owoc bardzo dokładnie umyć pod ciepłą wodą. Owoce importowane zwykle są zabezpieczane środkami chemicznymi, które mają wydłużyć trwałość w transporcie. Po umyciu wystarczy odciąć końcówki, przekroić guawę i zdecydować, czy chcesz zjeść ją jak jabłko, czy wydrążyć środek łyżeczką.

Z czym łączyć guawę?

Delikatny, słodko-kwaśny smak guawy dobrze komponuje się z produktami mlecznymi, owocami oraz owocami morza. Jeśli do tej pory jadłeś tylko mango lub ananasa, guawa może być ciekawą odmianą w codziennych deserach. Egzotyczny aromat świetnie łączy się też z ostrzejszymi nutami, na przykład z papryczką chili.

W kuchni domowej możesz łatwo zestawić guawę z produktami, które masz już w lodówce. Sprawdzi się zarówno na słodko, jak i w lekko wytrawnych połączeniach. W wielu krajach Ameryki Łacińskiej owoce macza się w słonym sosie lub posypuje pikantną przyprawą, co daje zaskakujący efekt.

Jeśli chcesz szybko wypróbować smak guawy w prostych daniach, możesz połączyć ją na przykład z:

• jogurtem greckim lub naturalnym,
• owsianką z innymi owocami sezonowymi,
• bitą śmietaną lub serkiem mascarpone,
• krewetkami, awokado i limonką w sałatce,
• bananem, truskawkami i mlekiem roślinnym w koktajlu,
• sosem sojowym i chili jako przekąską w stylu ulicznym,
• ciastem kruchym w formie małych ciasteczek z nadzieniem z guawy.

Zastosowanie guawy w kuchni – co możesz z niej przygotować?

W krajach tropikalnych guawa pojawia się na stole prawie w każdej postaci. Je się ją na surowo, ale też gotowaną, pieczoną, w formie przetworów i soków. Wysoka zawartość pektyn sprawia, że owoce idealnie nadają się do dżemów, galaretek i gęstych past owocowych, które łatwo się żelują bez dużej ilości żelatyny.

W Polsce najłatwiej będzie ci wykorzystać guawę podobnie jak inne egzotyczne owoce. Możesz dodać ją do smoothie, sałatek, deserów w pucharkach czy prostych puddingów. Soczysty miąższ dobrze się miksuje, dlatego jest wdzięcznym składnikiem domowych soków i koktajli, także z dodatkiem alkoholu.

Guawa na słodko

Jeśli lubisz desery, guawa szybko znajdzie miejsce w twojej kuchni. Miąższ możesz zblendować i połączyć z owocami takimi jak truskawki, maliny, ananas czy banan. Daje to gęsty, aromatyczny mus, który sprawdzi się jako baza do wielu słodkich przepisów. W Ameryce Południowej popularne są ciasteczka nadziewane pastą z guawy, a także gęste przeciery krojone w kostkę i podawane z serem.

Prosty deser przygotujesz w kilka minut. Wystarczy zblendować miąższ guawy z jogurtem greckim, odrobiną miodu i sokiem z limonki. Taki krem możesz podać z chrupiącą granolą lub pokrojonymi owocami sezonowymi. Gęsty mus z guawy będzie też dobry jako nadzienie do naleśników albo baza do lodów domowych.

Dla osób, które szukają inspiracji na słodkie wykorzystanie guawy, przydatna może być krótka lista pomysłów:

1. dżem lub galaretka z guawy do pieczywa,
2. mus owocowy do naleśników i gofrów,
3. lody sorbetowe na bazie miąższu i soku z guawy,
4. ciasteczka kruche z nadzieniem z przecieru guawowego,
5. pudding chia z mlekiem kokosowym i kawałkami guawy,
6. krem do tortu łączący guawę, mascarpone i śmietankę.

Guawa w daniach wytrawnych i napojach

Egzotyczny, słodko-kwaśny smak guawy dobrze ożywia sałatki i przystawki. W połączeniu z krewetkami, rukolą, awokado i sokiem z limonki tworzy lekką, a przy tym bardzo aromatyczną sałatkę. W krajach tropikalnych miąższ dodaje się także do sosów podawanych do grillowanego mięsa, ryb czy owoców morza.

W napojach guawa sprawdza się zarówno w wersji bezalkoholowej, jak i w drinkach. Zmiksowana z lodem, wodą i odrobiną miodu daje orzeźwiający sok. W koktajlach alkoholowych dobrze łączy się z rumem, tequilą czy białym winem musującym. Miąższ można też dodawać do lemoniad i herbat mrożonych, aby nadać im intensywniejszy aromat.

Guawa jest bogata w pektyny, dlatego świetnie zagęszcza dżemy, galaretki, przeciery i sosy owocowe bez dużych ilości cukru.

Wartość odżywcza i właściwości zdrowotne guawy

Guawa nie tylko ciekawie smakuje. To także owoc o bardzo bogatym składzie. W 100 gramach znajduje się około 68 kcal, 14,3 g węglowodanów, 2,5 g białka, niespełna 1 g tłuszczu oraz około 5,4 g błonnika. Indeks glikemiczny wynosi około 25, co jest wartością niską, korzystną przy planowaniu diety dla osób z insulinoopornością lub cukrzycą.

Guawa ma imponującą zawartość witaminy C – nawet pięć razy więcej niż cytrusy. Dostarcza też witamin z grupy B, witaminy A, E i PP. Wśród składników mineralnych wyróżniają się potas (około 417 mg w 100 g), magnez, fosfor, wapń oraz śladowe ilości żelaza, cynku, manganu i selenu. Owoc zawiera ponadto kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz sporą ilość wody, co pomaga w nawodnieniu organizmu.

Guawa jako superowoc

Dzięki takiemu składowi guawa często trafia do grupy superfoods. Dietetycy zwracają uwagę na połączenie dużej ilości błonnika z niską kalorycznością i wysoką zawartością witaminy C. Błonnik wspiera trawienie, pomaga obniżać poziom tzw. złego cholesterolu i wydłuża uczucie sytości, co wspiera osoby redukujące masę ciała.

Guawa zawiera też likopen oraz kwas elagowy – silne przeciwutleniacze znane m.in. z pomidorów i owoców jagodowych. Związki te pomagają neutralizować wolne rodniki, co spowalnia procesy starzenia skóry i wspiera ochronę komórek. Niektóre odmiany guawy mają w miąższu także więcej potasu niż banan i wielokrotnie więcej białka oraz błonnika niż ananas.

Wpływ na zdrowie

W tradycyjnej medycynie krajów tropikalnych guawa ma długą listę zastosowań. Mówi się o jej działaniu ściągającym, antybakteryjnym, przeciwzapalnym, przeciwbólowym, przeciwalergicznym i przeciwskurczowym. Odwary z liści stosowano przy bólach gardła, schorzeniach skóry, lekkich zaburzeniach trawienia czy nieregularnych miesiączkach. Nasiona działały jak łagodny środek przeczyszczający.

Współczesna dietetyka docenia guawę za wpływ na układ odpornościowy, serce i metabolizm. Wysoka zawartość witaminy C i przeciwutleniaczy wspiera odporność, a błonnik i potas mogą być pomocne u osób z nadciśnieniem lub podwyższonym cholesterolem. Niska kaloryczność i niski indeks glikemiczny czynią ten owoc ciekawym elementem diety osób z nadwagą oraz diabetyków, jeśli oczywiście uwzględni się całą dietę i zalecenia lekarza.

Guawa ma niski indeks glikemiczny, dużo błonnika i potasu, dlatego często poleca się ją osobom z nadciśnieniem, insulinoopornością i nadwagą.

Jak wybrać, przechowywać i bezpiecznie jeść guawę?

Dobrze dobrany owoc guawy od razu pokazuje pełnię smaku. Dojrzała guawa ma skórkę w kolorze żółtozielonym lub ciemnozielonym, często z lekkim, równym rumieńcem. Gdy dociśniesz ją delikatnie dwoma palcami, powinny pojawić się niewielkie wgłębienia. Twarda jak kamień guawa jest jeszcze niedojrzała, a bardzo miękka może być już przejrzała w środku.

Aromat dojrzałego owocu jest słodki, wyczuwalny nawet z pewnej odległości. Zapach skórki bywa zbliżony do cytryny lub gałki muszkatołowej. Jeśli na powierzchni widzisz pęknięcia, wgłębienia lub ciemne plamy, owoc może być nadpsuty albo pozbawiony smaku. Warto też zwrócić uwagę na to, by skórka była czysta, bez śladów pleśni czy lepkich miejsc.

Sposób przechowywania mocno wpływa na smak i konsystencję guawy, dlatego przy zakupie większej ilości owoców dobrze jest pamiętać o kilku zasadach:

• pokrojone owoce trzymaj w lodówce 3–4 dni,
• przechowuj je w pojemniku z pokrywką lub owinięte folią spożywczą,
• nie kładź guawy obok produktów o silnym zapachu (np. wędliny, sery pleśniowe),
• całe owoce przechowuj w temperaturze 8–9°C do około 30 dni,
• w temperaturze pokojowej przechowuj nieciętą guawę maksymalnie tydzień,
• możesz zamrozić pokrojony miąższ – zachowa smak i większość właściwości.

Przed jedzeniem owoce trzeba dokładnie umyć, bo skórkę często zabezpiecza się przed zepsuciem specjalnymi preparatami. Zaleca się też rozsądne porcje. Najczęściej mówi się o ilości do 3 owoców dziennie u osoby dorosłej. Osoby z cukrzycą powinny szczególnie uważać na skórkę i liczyć całkowitą ilość węglowodanów w diecie, bo nawet owoc o niskim indeksie glikemicznym w dużej porcji może podnieść poziom glukozy.